Futur Archaïque

Ga naar beneden

Futur Archaïque

Bericht van Comic Sans op ma apr 23, 2018 11:54 pm

Futur Archaïque / Archaïsche Toekomst’, georganiseerd door het Centre d’innovation et de design (Grand-Hornu) en het Musée de design et d’arts appliqués contemporains (MUDAC, Zwitserland), in 2015-2016 te zien geweest in het Centre d’innovation et de design (Site du Grand-Hornu) in Hornu en in het MUDAC.

Het persbericht bij de tentoonstelling stelt: “De tentoonstelling Futur archaïque / Archaïsche Toekomst belicht via het design het verband dat er bestaat tussen de toekomst – of ze nu onmiddellijk, nabij of veraf is – en het verleden, het archaïsche. En dat in de zin van een terugkeer naar wat fundamenteel is (het Griekse 'arche' wil zeggen 'bij het begin'). Ze toont de manier waarop jonge ontwerpers – maar ook minder jonge – objecten creëren waarin onze 'roots', die door de moderniteit zo toegetakeld zijn, aan bod komen. De 19de en 20ste eeuw waren het toneel voor de opkomst en de consecratie van het design. Van de industriële revolutie en de mogelijkheid om objecten in serie te vervaardigen – de café-stoel van Thonet was de eerste om geïndustrialiseerd te worden – over de arts & crafts beweging tot de explosie van het design. Tegelijkertijd heeft die moderniteit – die van de vooruitgang, de ratio en de rationalisatie – geleid tot het verloren gaan van de intrinsieke waarden van de objecten. Van hun essentie! Design is in zekere mate ontdaan van zijn betekenis, ja van zijn betekenissen. Vandaag hebben er fundamentele veranderingen plaats! In plaats van negatief te denken over onze 'roots', ze opzij te zetten, ja ze te ontkennen, moet men constateren dat wie creatief is – kunstenaars, architecten, en a fortiori designers – er mee werken, er zich in schikken, en er verrassende en erg vernieuwende objecten mee maken. Zoals de leren zak van het designersduo Formafantasma gemaakt op basis van koeienpens, of de stoelen met suggestieve holle vormen van Atelier Van Lieshout... Deze uitdagende tentoonstelling exploreert het opnieuw verschijnen van deze archaïsche vormen in design. Maar onderhuids werpt dit project ook een sociologische kijk op het groeiende, maar essentiële verlangen om ons terug in contact te brengen met onze 'roots'. Men kan de toekomst niet denken zonder opnieuw aansluiting te vinden bij de wortels die het fundament vormen waarop wij kunnen steunen. Wat die wortels ook mogen zijn!” 

Curator Yves Mirande: “De archaïsche toekomst. Twee woorden die niets met mekaar gemeen hebben. Ze vormen een oxymoron: een stijlfiguur die twee termen samenbrengt die qua betekenis niet samen horen en die op volstrekt onverwachte manier samen iets verduidelijken door een nieuwe poëtische realiteit te vormen. Samen drukken de toekomst en het archaïsche een heel ander idee uit van wat gaat komen. Niet een voorbijgestreefde toekomst. Niet een futuristische, totaal gedigitaliseerde en gedematerialiseerde toekomst. Maar een nieuwe transversale realiteit, een heen en weer tussen verleden en toekomst. Het idee voor deze tentoonstelling ontstond dankzij een fenomeen dat ik herhaaldelijk heb kunnen constateren bij designers. Sinds een tiental jaren ziet men een heel nieuwe manier opkomen om met vormen om te gaan, om materialen te gebruiken en om designprojecten te bedenken. Er is geen sprake meer van één enkele via recta, van het compleet digitale, de hypertechnologische en hyperinnoverende materialen. Er tekent zich een nieuwe weg af die ruimte laat aan het zich opnieuw toe-eigenen van eenvoudige vormen, het gebruik van ruwe materialen: stukken hout, takken steenkool, stenen, graankorrels of zelfs ingewanden... De natuur herneemt haar rechten in innoverende vormen van fabricatie; de interventie van de menselijke hand ent zich op de spitstechnologie; het menselijk gebaar wordt uitvergroot. Futur archaïque verzamelt meer dan zestig werken die getuigen van deze mentaliteitsverandering, die een omwenteling weerspiegelt die evenzeer sociaal als creatief is.”

Voor voorbeelden in de tentoonstelling ‘Futur Archaïque / Archaïsche Toekomst’: zie de ppt met afbeeldingen die in de les besproken zijn. De namen van de ontwerpers moeten niet gekend zijn, wel de inhoud van de projecten.

Die inhoud wordt hieronder heel bondig samengevat: Nadenken over de toekomst is in de geschiedenis van design vaak een rationeel vooruitkijken dat tabula rasa maakt met het verleden. Daarbij gaan verworvenheden  verloren die essentieel zijn voor een maatschappij. De tentoonstelling ‘Futur Archaïque / Archaïsche Toekomst’ brengt daarom designprojecten bijeen waarin op onverwachte wijze een band wordt gecreëerd met eigenschappen uit het verleden. Die toekomst is reeds begonnen of kan nog lang op zich laten wachten, maar het verleden waarop in de tentoontelling wordt gefocust is een oerverleden (arche = bij het begin). Uitersten vinden elkaar in designobjecten die soms expliciete statements zijn. In de donkere paardenstallen van Le Grand-Hornu staan ze opgesteld als kostbare stukken in een natuurhistorisch museum.

Ami Drach & Dov Ganchrow geven prehistorische vuistbijlen aangepaste handgrepen in latex, zoals we die kennen bij industrieel geproduceerde beitels, tangen en drilboren. De vuistbijlen zijn digitaal gescand om hun nieuwe, 3D-geprinte handgrepen perfect te laten aansluiten. De titel van de reeks brengt in al zijn beknoptheid het prehistorische en historische tijdperk samen: BC-AD (Before Christ- Anno Domini).

Eeuwenoude materialen en handmatig kapwerk krijgen ook hun plaats in de Onyxsofa (2014) van het Peugeot Design Lab. Het grootste deel van de sofa bestaat uit koolstofvezelcomposiet, een hightech materiaal dat door zijn eigenschappen steeds meer gebruikt wordt in de vliegtuigbouw. Hoge stijfheid en sterkte gaan er samen met licht gewicht en vloeiende vorm. In Onyxsofa contrasteert dit nadrukkelijk met de zwaarte en ruwheid van een 11.000 jaar oude, vulkanische steenblok uit de Auvergne, waarin een ervaren steenkapper een zitkuip heeft uitgehakt.

In veel van de tentoongestelde projecten toont het archaïsche zich nadrukkelijk in materiaal en/of beeld, van de uitgebrande boomstamkrukjes van Kaspar Hamacher en de schedeltheepot van Wieki Somers tot de koeienmaaglampen van Julia Lohmann en de bronzen ketel van Nacho Carbonell.

Soms is het primitieve minder extreem aanwezig. In Split Box Shelves (2014) zaagt Peter Marigold houtblokken tweemaal doormidden en gebruikt de stukken als hoeksteunen voor een houten opbergsysteem. De houtblokken zijn niet in perfecte hoeken van 90° gezaagd en vormen geen rechthoekige modules, ook al is de som van de vier hoeken telkens opnieuw 360°. Geometrie wordt hier een beheersbare chaos zoals die in de natuur bestaat.

De principes van natuurlijke vormingsprocessen – kalkafzetting, de groei van een boomstam –, al of niet gekoppeld aan digitale ontwerpprogramma’s en 3D printing, inspireren meerdere designers, bijvoorbeeld Laura Lynn Jansen & Thomas Vailly (CaCO3 Stoneware project, 2014) en Joris Laarman (Bone Armchair, 2006).

Intrigerend is ook de industriële robotarm die ‘menselijke’ traag de bijbel kopieert, zoals de monniken eertijds in het scriptorium van hun klooster (Robotlab, The Bible Scribe, 2007).

De lijst van thema’s waarvoor in de vele designprojecten aandacht wordt gevraagd is lang: natuurlijke materialen en natuurlijke groeiprocessen, organische vormen, lichamelijkheid, trage en eenvoudige productiemethoden, streekgebondenheid, rituelen, geloof en traditie, mythische uitstraling, uniciteit en authenticiteit, poëtische verbeelding, intimiteit. Vanuit een dynamische interactie tussen verleden en toekomst houdt de tentoonstelling een poëtisch pleidooi om design (terug) te laten aansluiten bij onze ‘roots’.

Dit pleidooi wil vooral als idee impact hebben. Zoals de ontwerpers van Formafantasma het onlangs formuleerden: “Vroeger, ten tijde van het modernisme, was dat [massaproductie] het hoogst haalbare voor een ontwerper; dat zijn ontwerpen door industrialisatie veel mensen konden bereiken. Men ging uit van de democratische werking van design, maar die mythe gaat niet meer op. [...] over het algemeen is het niet zozeer het systeem dat veranderd is, maar de behoeften. Sommige mensen hebben het nog steeds over democratisch ontwerpen op mondiaal niveau, en dat is geweldig. Maar als het gaat om het maken van nóg meer spullen voor westerlingen, dan heeft dat totaal geen zin. Mensen kunnen prima leven zonder onze voorwerpen in hun huizen. Je kunt ze bovendien ook op een andere manier ervaren: het gaat om het idee. Daarvoor is bezit niet nodig. In dat opzicht realiseren we het ultieme socialistische idee! (lacht) Een bezoekje aan een museum of galerie, of misschien zelfs wel een afbeelding kan voldoende zijn voor de overdracht van het idee. Met het maken van één installatie en die wereldwijd tentoonstellen kan je dat ook bereiken. Autarchy is daarvan een goed voorbeeld. Daar heb je de voorwerpen, maar het project gaat om de inhoud. En dát is juist belangrijk: het idee van productie op een 1:1 schaal opnieuw omarmen. Om dat idee te krijgen kan je natuurlijk een voorwerp kopen. Maar ook het ervaren van een stuk kan al inspireren tot het bereiden van je eigen voedsel en het maken van je eigen gereedschap. Neem het idee mee naar huis, niet het voorwerp!” (Andrea Trimarchi en Simone Farresin in gesprek met Fredric Baas, ‘Prima materia or How to master matter and influence people.
An interview with Andrea Trimarchi and Simone Farresin’, in Formafantasma, Eindhoven-’s-Hertogenbosch: Lecturius-Stedelijk Museum, 2014, p. 42.)



Koppel de inhoud van ‘Futur Archaïque / Archaïsche Toekomst’ ook aan wat later over het modernisme zal gezegd worden: welke relatie had het modernisme met rationaliteit, emotie, traditionele vormentaal, streekgebonden materiaal, ambachtelijke productie, uniciteit? Koppel de inhoud van ‘Futur Archaïque / Archaïsche Toekomst’ ook aan wat later gezegd zal worden over nieuwe productiemethoden.[/left]

Comic Sans
Admin

Aantal berichten : 22
Registratiedatum : 22-04-18

Profiel bekijken http://donnaquichot.actieforum.com

Terug naar boven Ga naar beneden

Terug naar boven


 
Permissies van dit forum:
Je mag geen reacties plaatsen in dit subforum